و جذبته إلى عالمها . . . در حالتى كه اظلال و فروع ، سبب جذب اصول و اركان نمىگردند . و علت هبوط نفوس و ارواح ، انجذاب حاصل از ابدان نمىباشد . و اين ، شأن علت و اصل هر شىء است كه معلول و فرع را به سوى خود مىكشاند . و معلول موجود در عالم ماده و نفوس متنزل از ملكوت از آن جايى كه علت وجودى آنها صورت تماميت و علت غائى است نسبت به آنها بالأخره مآل نفوس و ارواح ، رجوع به اصل و اتحاد با علت و اتصال به صورت تماميت و علت غائى خود مىباشد . لذا عارف رومى فرمود : پَرّ و بال ما ، كمند عشق اوست * موكشانش مىكشد ، تا كوى دوست هر كسى كو دور ماند از اصل خويش * بازجويد روزگار وصلِ خويش و اين كه در كلمات اوايل وارد شده است كه بدن انسانى ، اولين منزل نور سپهبدى و باب الأبواب حيات جميع ابدان عنصرى است - و اين معنا از برخى از اكابر حكماى محققين قبل از دورهء اسلامى از اعاظم اعاجم مثل بزرگمهر ( به قول بعضى از اعلام ، آل بوذرجمهر ) و فضلاى يونان و غيرهم مثل افلاطن و سقراط و فيثاغورس ( آل فيثاغورس ) نيز نقل شده است - حق همان است . شيخ رئيس - با آن كه تجرد صور برزخى را انكار نموده است ، به واسطهء قوّت ذكا و استعداد - قوت ذكايى كه لم يعلم مثله أو لم يعدل به ذكاء في النوابغ البشرية - در رسالهء اضحويه فرموده است : اين قبيل از رموز و لطايف ، جزء تمثيلات و كلامى ناموسى است - و الغرض فيه الإشارة إلى الهيئات الرديّة التي تبقى في النفوس بعد الموت - چون نفوس و ارواح شرير و خبيث به وساطت همين هيآت ردى و صور موحش ، بعد از بوار بدن ، معذّبند ، و معذّب ، امرى خارج از وجود آنها نمىباشد [ 1 ] ، مثل آن كه در بدن قرار دارند و يا آن كه اين عوارض موجب انحراف